مقدمه: کم خونی ناشی از فقر آهن یکی از مهم ترین و شایعترین مشکلات تغذیه ای دنیاست. این مطالعه به منظور تعیین اثر مصرف نان کامل حاصل از گندم غنی شده با کودهای میکروبر شاخصهای خونی آهن انجام شد.مواد و روشها: این تحقیق به صورت کارآزمایی صحرایی و بصورت دوسوکور بر روی دو روستای تجرق و خانقاه (به عنوان تجربی و شاهد) از توابع شهرستان میانه در استان آذربایجان شرقی انجام گرفت. تعداد 350 نفر از گروههای مختلف سنی و جنسی از هر روستا بر اساس نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. در مرحله اول خونگیری 5cc خون از هر فرد اخذ شد. 257 نفر از روستای تجربی و 268 نفر از روستای شاهد در این مرحله شرکت نمودند. بررسی مصرف غذایی با روش 24 ساعت یاد آمد (یک روز) و دو روز ثبت مواد غذایی برای هر فرد انجام شد. آزمایشات Hb (هموگلوبین)، آهن،TIBC  (ظرفیت باند شدن آهن)، فریتین برای هر یک از نمونه ها بعمل آمد. درصد اشباع ترانسفرین نیز محاسبه گردید. گندم حاصل از خاک غنی شده با کودهای میکرو به آرد کامل تبدیل گردید و به مدت 4 ماه به اهالی روستای تجربی داده شد. روستای شاهد نیز آرد حاصل از گندم معمولی را در همین مدت دریافت نمودند. سپس همان شاخصهای ذکر شده اندازه گیری شد. تعداد افراد شرکت کننده در این مرحله 160 نفر در روستای تجربی و 152 نفر در روستای شاهد بود.برای مقایسه یافته های بین گروههای تجربی و شاهد (در هر گروه سنی) از آزمون Independent t test و برای مقایسه یافته ها در آغاز و پایان مطالعه از تست paired t test استفاده شد. در مورد فریتین سرم از تستهای غیر پارامتری استفاده شد. یافته ها: نتایج در گروههای مختلف سنی بصورت زیر بود: تفاوت معنی داری بین مصرف نان و دریافت مواد مغذی در هر دو روستا دیده نشد. Hb در گروه سنی 12-5 سال روستای تجربی و شاهد نسبت به آغاز مطالعه افزایش معنی داری داشت(P<0.05) ؛ ولی در سایر گروههای سنی تغییر معنی داری مشاهده نشد. درصد اشباع ترانسفرین در همه گروههای سنی روستای تجربی افزایش معنی داری داشت (P<0.05). این مقادیر در پایان ماه چهارم در روستای تجربی نسبت به روستای شاهد تفاوت معنی داری داشت (P<0.05). در روستای شاهد گروه سنی 12 و 13 سال حتی کاهش درصد اشباع ترانسفرین را نشان داد (P<0.05). شاخص فریتین سرم در همه گروههای سنی روستاهای تجربی و شاهد کاهش معنی داری داشت (P<0.01). نتیجه گیری: بجز در گروه سنی 12 - 5 سال تفاوت معنی داری در نتایج حاصل از دو گندم بدست نیامد . مصرف هر دو نوع گندم نیز باعث کاهش فریتین سرم شد. برای اظهار نظر در مورد مصرف این نوع گندم نیاز به مطالعات بیشتری است .

به منظور بررسی اثرات عناصر ریز مغذی بر رشد و عملکرد دانه ارقام جو آزمایشی در سال 87 - 86 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گردید. کرت اصلی شامل چهار رقم جو (کارون، جنوب، 13 سراسری و ایذه) و کرت فرعی شامل عناصر ریز مغذی (آهن، روی، مس و ترکیب آهن، روی و مس) و شاهد بودند. نتایج نشان داد که ارقام جو از نظر صفات رویشی از جمله تعداد پنجه در بوته، شاخص سطح برگ و ارتفاع بوته متفاوت بودند. در بین ارقام، رقم 13 سراسری از نظر این صفات برتر بود. بیشترین تعداد سنبله با ارقام جنوب (307عدد) و 13 سراسری (298 عدد) و هم چنین بیشترین تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه به ترتیب با رقم 13 سراسری (25.9) و (44.2 گرم) حاصل گردید. بیشترین تعداد سنبله، تعداد دانه و وزن هزار دانه با مصرف کود ریز مغذی آهن و روی به دست آمد. با اثر متقابل رقم در کود ریز مغذی، بیشترین عملکرد دانه (3465 کیلو گرم در هکتار) با رقم 13سراسری و با مصرف روی و کمترین عملکرد دانه (2100 کیلو گرم در هکتار) با رقم کارون و با تیمار شاهد حاصل گردید. رقم جنوب نیز از نظر عملکرد دانه روند نسبتا مشابه ای داشت. به طورکلی به نظر می رسد با توجه به شرایط محیطی خوزستان و کمبود عناصر ریز مغذی در خاک های این منطقه، مصرف عناصر ریز مغذی می تواند در بهبود محصول غلات استان موثر باشد.

سابقه و هدف: اهمیت کشاورزی، با افزایش جمعیت، بیش از هر زمان دیگری برای تمامی جوامع بشری مشخص گردیده است. عنصر آهن یکی از عناصر کم مصرف ضروری برای رشد گیاهان می باشد. در پژوهش حاضر سعی بر آن شده که علاوه بر بررسی غلظت عناصر کم مصرف در ریشه و اندام هوایی گیاه سورگوم، به پایداری غشای پلاسمایی آن در برابر ورود عناصر به درون آن و مقاومت گیاه در برابر تنش وارده به غشای درونی گیاه که این تنش میزان سطوح آهن کاربردی می باشد، توجه گردد. هدف از انجام این پژوهش مقایسه نحوه مصرف منابع آهن و تاثیر متقابل آن با غلظت و نوع کود کاربردی بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف و پایداری غشای پلاسمایی گیاه سورگوم می باشد. مواد و روش ها: به منظور بررسی نحوه مصرف منابع آهن بر خصوصیات گیاه Sorghum Bicolor (L. ) Moench (سورگوم رقم اسپیدفید)، آزمایشی در شرایط گلخانه به صورت طرح فاکتوریل در قالب کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل دو سطح آهن (مصرف خاکی: 270/0، 405/0 میلی گرم آهن در کیلوگرم خاک و محلول پاشی: 25/0 و 5/0 گرم آهن در لیتر همراه با شاهد در دو مرحله) از پنج منبع کودی (کلات آهن، سولفات آهن، نانوآهن سبز (حاوی 9% آهن)، کلات آهن پلیمری، سولفات آهن پلیمری) بود. یافته ها: تجزیه واریانس داده ها نشان داد که اثرات متقابل سه گانه بر اکثر صفات و اثرات متقابل دوگانه بر مقدار مس ریشه در سطح احتمال 5% معنی دار شده اند. در مصرف خاکی 270/0 میلی گرم در کیلوگرم کلات آهن، درصد پایداری غشا پلاسمایی ریشه (06/5 برابر) و در سطح 405/0 میلی گرم در کیلوگرم، غلظت روی ریشه (99/6 برابر) در تیمار نانوآهن سبز افزایش معنی داری نسبت به شاهد یافته اند. در محلول پاشی منابع آهن در سطح 25/0 گرم در لیتر میزان کلروفیل کل (95/75%)، درصد پایداری غشا پلاسمایی برگ (33/6 برابر) و غلظت آهن در اندام هوایی (99/1 برابر) به ترتیب در تیمارهای کلات آهن پلیمری، نانوآهن سبز و سولفات آهن پلیمری افزایش معنی دار و روی اندام هوایی (05/75%) در تیمار کلات آهن کاهش معنی داری نشان دادند. در سطح 5/0 گرم در لیتر آهن، غلظت منگنز اندام هوایی (67/30%) و ریشه (46/37%) به ترتیب در تیمارهای کلات آهن پلیمری و کلات آهن کاهش معنی دار و غلظت آهن ریشه گیاه (86/47%) در تیمار سولفات آهن پلیمری افزایش معنی داری در مقایسه با شاهد نشان دادند. بیشترین غلظت مس ریشه در محلول پاشی نانوآهن سبز مشاهده شد. نتیجه گیری: به طور کلی با توجه به نتایج، اثرات منابع آهن بر خصوصیات فیزیولوژیک گیاه سورگوم و درصد پایداری غشا پلاسمایی گیاه، مثبت ارزیابی شد و تاثیر مثبت محلول پاشی تمامی منابع آهن را بر صفات درصد پایداری غشا پلاسمایی ریشه و برگ، کلروفیل کل و غلظت آهن اندام هوایی و ریشه تایید می کند.

زمینه و هدف: با توجه به مکمل یاری آهن روزانه در دوره بارداری و مشکلات احتمالی ناشی از مصرف اضافی آن، این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مصرف مکمل آهن در دوره بارداری و نتیجه بارداری انجام شد.روش بررسی: در این کار آزمایی بالینی، زنان باردار دارای هموگلوبین بالاتر از 110 گرم در لیتر، فریتین سرم بالاتر از 20 میکروگرم در لیتر و زیر 20 هفته بارداری به طور تصادفی به دو گروه دریافت کننده مکمل سولفات آهن (62 نفر) (حاوی 60 میلی گرم آهن در روز) و دارونما (67 نفر) تقسیم شدند. در هفته 28-24 حاملگی و پایان حاملگی مجددا شاخص های هموگلوبین و فریتین اندازه گیری و ثبت گردید. همچنین وزن و قد هنگام تولد و طول دوره باردارای در دو گروه ثبت شد. داده ها با استفاده از آزمون اندازه های مکرر (کوکران)، کای اسکور و تی مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: درصد شیوع فقر آهن در هفته 28-24 در گروه آهن و دارو نما به ترتیب 5.8 و 24.3% (P=0.002) و در پایان حاملگی به ترتیب 9.5 و 28.2% بود (P=0.002) تفاوت معنی داری در طول مطالعه در شاخص های هموگلوبین و فریتین در هر دو گروه دیده نشد. میانگین وزن نوزادان متولد شده در گروه آهن و دارونما به ترتیب 3.30±0.49 و 3.27±0.47 کیلوگرم و قد هنگام تولد به ترتیب 49.1±3.9 و 49.3±4.4 سانتیمتر و طول بارداری در دو گروه به ترتیب 38.9±1.7 و 38.8±2.2 هفته بود (P>0.05).نتیجه گیری: هر چند به نظر می رسد دادن یا ندادن آهن تاثیری بر نتیجه بارداری ندارد اما با توجه به افزایش بیشتر درصد افراد مبتلا به فقر آهن در گروه شاهد برای نتیجه گیری قطعی در زمینه سودمندی و یا بی فایده بودن مکمل یاری آهن در دوره بارداری نیاز به مطالعات بیشتری است.

اگر چه نزدیک به 21 درصد سطح زیر کشت نخود کشور در استان لرستان می باشد ولی اطلاع کمی از نیازهای غذایی این گیاه بویژه عناصر ضروری کم مصرف تحت شرایط این منطقه وجود دارد. به همین منظور آزمایشی مزرعه ای در شرایط دیم در بهار سال 1381 در منطقه الیگودرز – ازنا بر روی چهار ژنوتیپ نخود شامل: هاشم، جم، ILC482 و توده محلی گریت، با استفاده از چهار سطح کود آهن شامل: شاهد (0)، 30،43 و 56 کیلوگرم در هکتار سولفات آهن و چهار سطح کود مس شامل: شاهد (0)، 17، 20 و 25 کیلوگرم در هکتار سولفات مس صورت گرفت. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و به صورت کرت های یکبار خرد شده در سه تکرار انجام شد که در آن ژنوتیپ ها با تراکم 33 بذر در مترمربع در کرت های اصلی و سطوح مختلف کودهای آهن و مسن در کرت های فرعی قرار گرفتند. از میان چهار ژنوتیپ، هاشم دیررس تر، بلندتر و دارای اجزا عملکرد، عملکرد دانه و شاخص برداشت کمتر و گریت زودرس تر، دارای رشد گسترده تر و وزن صد دانه بیشتر و در نتیجه عملکرد دانه نسبتا بیشتری نسبت به سایر ژنوتیپ ها بود. استعمال کود آهن موجب افزایش معنی دار در شاخه دهی و افزایش غیر قابل ملاحظه در اجزا عملکرد گردید. به نظر می رسد این امر به افزایش متوسط عملکرد ماده خشک، دانه و متوسط شاخص برداشت ژنوتیپ های گریت، جم و ILC482 به طور معنی داری کمک نموده است. استعمال کود مس تاثیر معنی داری در خصوصیات رشد، اجزا عملکرد و عملکرد این ژنوتیپ ها نداشت. اگر چه به طور کلی عملکرد ماده خشک و دانه ژنوتیپ های مورد استفاده در این آزمایش در شرایط دیم منطقه الیگودرز – ازنا چندان قابل توجه نبود ولی به نظر می رسد با تنظیم مناسب تاریخ کاشت و استعمال حداقل 30 کیلوگرم در هکتار از این کود آهن بتوان از کاشت نخود دیم بهاره در این منطقه عملکرد دانه بالاتری به دست آورد.